Büyük İskender İmparatorluğu

Büyük İskender ; geride bıraktığı Makedon İmparatorluğuyla “Büyük” lakabını hak etmiştir. Büyük İskenderin sözleri; hakkında yazılan yazıların güvenirliliği tartışmalıdır. Ona ait olup olmadığı tartışmalı konulardır.

Bu muazzam seferi gerçekleştirirken Büyük İskenderin Haritası nereden gelmiştir. Bu konuda tüccarların yolculukları için kullandığı haritaların daha geniş ve ayrıntılılarının kullanılması daha olasıdır.

Büyük İskenderBu kadar geniş bir alana yayılan bir imparatorlukta bir tür para söz konusu değildir.

Bu tarihi kişiliğin popüler kültüre yansıması ise farklı zamanlarda farklı aktörlerle Büyük İskender Film’leri çekilmesi olmuştur.

Büyük İskender Hayatı

II. Filip’in oğlu İskender M.Ö. 356 yılı Temmuz ayında Makedonya’nın başkenti Pella’da doğdu. Annesi Molossisli Olympias onu, eski çağın efsane kahramanlarından Akhilleus (Aşil) ve Herakles’in soyundan geldiğine inandırdı.

Bucephalus

Öyküye göre, Alexander, 12 yaşındayken; Tesalya’lı Philonikos, İskender’in babasına hediye olarak bir at getirmişti. İskender ata Boğa kafalı anlamına gelen Bucephalus ismini verdi (Bu: Boğa, Öküz; Cephalas: Kafa). Bu at onu Hindistan’a kadar da taşıyacaktı.

Büyük Filozof Aristoteles

Alexander 14 yaşından iken başkent Pella yakınındaki Mieza’da büyük filozof Aristoteles’ten felsefe ve siyaset bilimi dersleri almaya başlar. Hellen uygarlığı sevgisi de bu derslerin bir ürünüdür.

İskender’in İlk Savaşı

Henüz 16 yaşında iken İskender, babası II. Philippos’un Yukarı Strymon’daki ve MÖ. 339/338’de de kuzeydeki kabilelere karşı yaptığı savaşlara katılmıştı.

Trakya Ayaklanması

Aynı yıl; II. Philippos, Atina ile boğazlar hakimiyeti için savaşırken Trakyalılar ayaklandılar. Aristoteles (Aristotle/Aristo) İskender’e bu ayaklanmayı bastırmasını öğütledi. İskender ordusuyla gidip bu ayaklanmayı başarıyla bastırmıştır.

II. Philippos’un Öldürülmesi 

Makedonyalı, Kral II. Philippos (Philip/Filip,Yaptığı savaşlarda bir gözünü kaybetmiş, bir bacağı sakat kalmıştı.), MÖ. 336 yılında, başkent Aigai’deki kızının düğün töreninde (evlilik kutlamaları. O sıralar Pella savaşı için hazırlıkta yapılıyordu.) 46 yaşındayken bir suikast sonucu öldürüldü. Bu suikast için yapılan yorumlardan en ilginci; Perslerin o sıralar çıkabilecek bir savaşa engel olmak için bunu planladıkları yönündeki açıklamalardır.

III. Alexondros’un (İskender) Tahta çıkışı 

Ordu meclisi toplandı ve 22 yaşında olan Alexandros’u III. Alexondros (İskender) adıyla Makedonya tahtına oturttu.

Thebai’nin Yerle Bir Edilişi

Makedonya’nın kuzeyindeki gibi Thebai de ayaklanmak istedi. İskender’in, Güneye doğru yürüyüşü öyle ani oldu ki, ordusuyla kentten üç saatlik mesafeye gelene dek Thebai’nin hiçbir şeyden haberi yoktu. Kent direnmeye kalkınca yerle bir edildi. Altı bin Thebaili öldü, otuz bini köleleştirildi.

İskender’in Doğu Seferi 

Delphoi kâhininin resmi bir açıklamayla desteklediği Yunan dünyasının efendisi, yenilmez İskender, yüzünü doğuya döner.

334 yılında, İskender’in Asya’ya götürdüğü ordu büyük bir ordu değildi.

30.000 piyade; Çekirdeği; 3000’i bulan Makedon piyadesidir. Bunlar, uzun kargılar (sarissae) ve hafif zırhlarla donanmış halde, arazi yapısının gereklerine göre çeşitli biçimlerde bir araya gelerek topluca yürüyebilen uyumlu falanjlardı. Falanjlar hafif piyadelerle destekleniyordu.

5.000 süvari; İskender’in yoldaşları, muhtemelen 1.800 kişilik seçkin bir süvari birliğiydi. Birlik, aynı sayıdaki ve iyi eğitilmiş Tesalyalı binicilerle ve diğer paralı askerlerle birleştiğinde, toplamı tahminen 5.000 süvariye ulaşıyordu.

160 gemilik bir donanmadan oluşuyordu.

İskender’in başlangıç stratejisi, kıyı kentlerini ele geçirerek, Pers donanmasının Ege’ye girmesine önlemekti.

İlk Hareket

334 yılında, bütün güçlerini Amphipolis’te (Trakya kıyısında) topladıktan sonra, İskender, Hellespontos’a (Çanakkale boğazı) yöneldi. Karşıya, Abydos’dan (Aydos) çıkıldı.

Kendi ise, yanına seçkin birkaç birliğini alarak, Troya’yı ziyarete gitti.

Granikos Savaşı

Granikos (Biga çayı) yakınlarında, Persler ile ilk defa karşılaşan İskender, yapılan savaş sırasında başına isabet eden balta darbesi, daha kuvvetli olsaydı, savaşı muhtemelen Pers ordusu kazanmış olacaktı. Çünkü savaş en dirayetli komutanın olacaktı. Sonuçta savaşı Makedonya kazandı.

Güneye Doğru

Yürüyüş şimdi güneye doğruydu.

Lydia Krallığına hakimiyet, Lykia’nın teslim oluşu, Pamphylia, Pisidia’nın alınışı.

Phrygia/Frigya Seferi ve Gordian Düğüm 

Halicarnassus’tan İskender, kuzeye, eski bir vagona takılan, sıkıca dolanan bir grup düğümden oluşan Gordium’a yöneldi. Efsaneye göre, düğümü çözen kimse bütün Asya’yı fethedecektir.

Daha önce anlatıldığı gibi, İskender burada bir kılıç darbesi ile kör düğümü çözerek, Asya fatihi olacağına herkesi inandırdı. Artık, İskender efsaneleşmeye başlamıştı.

Bu sembolik durumun ardından sefer Paflagonya, Tarsos, Kilikyaya hakimiyetleri de sağlanarak sürdürüldü.

Issus/İssos Savaşı

M.Ö. 333’te İskender ve adamları, Türkiye’nin güneyindeki Issus kasabası yakınlarındaki III. Kral Darius’un başkanlığında büyük bir Pers ordusuyla karşılaştı.

Pers ordusu, Makedonların ordusunun iki katıydı. Bir yanda deniz, diğer yanda Amanos dağları vardı. Ova dardı.

İskender, ırmağı (Pinaros-Deliçay) geçerek, saldırdı. Savaş çok kanlı devam ediyordu. Savaşın kızgın anlarında, İskender ve yanındaki birlikler, Darius’un bulunduğu merkeze doğru ilerlemeye başladılar.

Bu arada Pers süvarileri yavaş yavaş ağır basmaya başlamıştı.

Ama üzerine Makedon ordusunun geldiğini gören Darius Karargahını, kalkan ve arabası da aralarında olmak üzere bütün gereçlerini bırakan Darius kaçtı.

İskender, bu savaştan sonra, savaş meydanı yakınına, Aleksandriya (Alexandria, İskenderun) kentini kurdu.

İskender Mısır’a Giriyor 

MÖ. 332’de önce Tire direnişi ile karşılaşılır. Ardından burası kuşatılarak alınır.

Darius’un barış teklifi reddettikten sonra, Alexander Mısır için yola çıktı. Fazla direnişle karşılaşmadan bölgeye hakimiyet kuruldu.

Darius’un Ölümü

Darius, Hazar Denizi kıyısına sığınmıştı, Baktrian satrapı Bessos tarafından Parthia’da öldürüldü.

İskender’in Durumu

Yıllar ilerledikçe, İskender Filip’in gerçek babası olmadığına ve Zeus’un babası olduğuna inanamaya başlamıştı. Nihayet Mısır’da MÖ 331 de Mısırlı rahip Siwa İskender’e (Zeus’un/Amon’un) tanrının oğlu olduğunu onayladı.

Paranoyaklaşan Alexander, MÖ 330’da Parmerio’nun oğlu Philotas’ın İskender’e karşı bir suikast girişimi düzenlediği şüphesiyle idam ettirir.

MÖ 328’de, Alexander’ın bir başka yakın arkadaşı olan Cleitus da şiddetli bir sonla karşılaştı.

Pers Geleneklerini Benimseme

Persler’in güvenini kazanmak için, Alexander birçok Pers geleneklerini üstlendi. Persler gibi giyinmeye başladı ve kendi rütbesine bağlı olarak başkalarının elini eğerek ve öpmeyi içeren bir Pers geleneğini kabul etti.

Baktrian ve Sogdian (Türkistan) Seferi

Alexander, Pers İmparatorluğuna sadık kalan bir bölgesi olan ‘yı ele geçirmek için mücadele etti. Burada Alexander Sogdia Prensesi Roxane’ye ilk görüşte aşık oldu. Sogdian mirasını da alarak onunla evlendi ve yolculuğunda Prenses Roxane, ona katıldı.

III. Aleksandros’un Hindistan Seferi 

MÖ 327’de İskender, Hindistan’a doğru yürüdü. Bazı kabileler barış içinde teslim oldu. Ancak M.Ö. 326’da İskender, Paurava Kralı Porus ile (Batı Hindistan’da Paurava Kralı Pôros’u (Porava)) Hydaspes’te savaştı. Şiddetli bir fırtınanın içinde; şiddetli bir savaştan sonra, Porus yenildi. Makedonlar ilk kez Filler ile karşılaşmıştı. Buna rağmen başarılı oldular.

İskender tüm Hindistan’ı fethetmek istedi, ancak askerleri bunu reddetmiş. Komutanları ise onu Pers’e dönmeye ikna etti.

Alexander askerlerini İndus Nehri’ne götürdü ve bölgede Malli isimli çok savaşçı bir köye rastladı. Burada göğsünden aldığı bir ok yarasıyla ağır yaralandı.

Bir Toplu Düğün

MÖ 324’ün başlarında, İskender, Pers’te Susa şehrine ulaştı. Persleri ve Makedonyalıları birleştirmek ve sadece ona sadık yeni bir ırk yaratmak istediğinde, birçok komutanın Pers prenseslerini toplu bir düğünde evlendirmesini emretti; Kendisi için iki tane daha eş aldı.

Geri Dönüş 

Büyük İskender’in ordusunu; hem deniz yoluyla, hem de kara yoluyla Persia’ya (M.Ö. 325 / 324) geri götürdü.

Büyük İskender Mezarı Nerede

Babil’e gelen İskender, Arabistan seferine hazırlanmaya başladı.

Ama Babil’e dönüş yolunda M.Ö. 323’de sıcak iklim ve sivrisinekler yüzünden sıtmaya yakalandı. Babil’de inanılmaz miktarlarda şarap tükettiği bir şölenden sonra yüksek ateşle yatağa düştü. Hastalığı ve ateşi 10 gün sürdü. M.Ö. 323’de 13 Haziran’da vücudu daha fazla dayanamadı ve kendisinden sonra krallığını idare edecek birisini geride bırakmadan ölür.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.