Amerikan İç Savaşı (1861-1865)

Amerikan İç Savaşı (1861-1865)Toplam 600.000 kişinin hayatını kaybettiği; diğer adıyla Eyaletler Arası Savaş, 12 Nisan 1861 tarihinde başlayıp 13 Mayıs 1865’te sona ermiştir. 11 güney eyaletinin bağımsızlığını ilan etmesiyle başlayan Amerikan İç Savaşı, Amerika Birleşik Devletleri’nde köleliğin yasal olarak kaldırılmasını sağlamıştır.

Amerikan İç Savaşı- Dönemin Şartları

Amerikan İç Savaşı, günümüzde sanayi ve tarım savaşı olarak kabul edilir. Amerika Birleşik Devletleri’nin kuzey eyaletlerinde, tarıma elverişli geniş araziler yoktur ve Sanayi Devrimi’nin de etkisiyle; kuzey eyaletleri sanayileşmeye başlamıştır. Kuzeyde işleyen fabrikalara karşı, güney eyaletleri tarım yapılabilecek alanlara sahiptir ve ekonomilerinin en önemli kısmını da bu alanlarda yetiştirdikleri pamuk, şeker kamışı vb. ürünler oluşturmuştur. Kuzey ve güney eyaletlerini birbirinden ayıran en önemli unsur da bu olmuştur.

İşleyen fabrikalar; yani sanayileşme kuzey eyaletlerine “serbest işçi” kavramını getirmiştir. Öte yandan güney eyaletleri ise tarım arazilerini işletmek için “kölelere” ihtiyaç duymuşlardır. Arazilerde çalışacak köleler de genellikle Afrika’dan getirilen siyahiler olmuştur.

4 Mart 1861 tarihinde, köleliği kaldıracağına söz veren Abraham Lincoln’ün başkan seçilmesiyle birlikteyse bir iç savaş kaçınılmaz olmuştur. Batı eyaletlerinin de desteğini alan Abraham Lincoln’ün köleliği kaldırma vaadi, ilk hamlenin güney eyaletlerinden gelmesine yol açmıştır.

Güney Konfederasyonu- Kuzey Birlikleri

Abraham Lincoln’ün başkan seçilmesinden sonra; güney eyaletleri fazla zaman kaybetmeden bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. Lincoln’ün köleliği kaldırma vaadi bile, güneydeki tarım ekonomisini zedelemeye yetmiştir. Tarımdan gelir sağlayabilmek için köle sistemine, ucuz insan gücüne ihtiyaç duyan güneydeki 7 eyalet: Carolina, Missisipi, Alabama, Teksas,Louisiana, Florida ve Georgia bir iç isyan çıkararark, Birleşik Devletler’den ayrılmayı hedeflemiştir.  Güney Konfederasyonu ve Kuzey Birliklerinin, 4 yıl süren bu çarpışması; Kuzey’in zaferiyle sonuçlanmıştır.

Gettysburg Muharebesi(1863)

Amerikan İç Savaşı’nın başlarında; verilen kayıplara rağmen iki tarafın da kesin bir üstünlük sağladığı söylenemez. Ancak 1-4 Temmuz 1863 tarihinde meydana gelen Gettysburg Muharebesi, Kuzey Birlikleri’nin zaferiyle sonuçlanmış ve gidişatı tamamen değiştirmiştir.

Robert Edward Lee komutasındaki 70.000 kişilik konfederasyon (güney ) ordusu, 80.000 kişilik  Union(Kuzey Birlikleri) ordusu karşısında Pennsylvania’nın Gettysburg kasabasında ağır bir yenilgi almıştır. Bu yenilgi de savaşın sonunu getirmiştir.

Amerikan İç Savaşı- Kuzey Birlikleri’nin zaferi ve Detaylar

9 Nisan 1865 tarihinde, Robert E. Lee’nin güneyli ordusu, Kuzey Birlikleri tarafından bozguna uğratılmıştır. Güneyli askerlerin çoğu kayıtsız şartsız teslim olmuştur ve güney ordusu geri çekilmiştir. Günümüzde, Kuzey Birlikleri’nin bu mutlak zaferi her yıl 1-3 Temmuz tarihleri arasında, Amerika Vatandaşları tarafından hala canlandırılmaktadır.

1 Ocak 1863’te parlamentoda oylanarak kabul edilen köleliğin kaldırılması teklifi, 31 Ocak 1865’te yasalaştırılmıştır. Bu yasayla birlikte güneydeki bütün siyahi köleler özgür bırakılmış ve bir süre sonra da oy verme hakkı kazanmışlardır.

Yine de Amerikan İç Savaşı tarihte, Abraham Lincoln’ün sadece “ırkçılığa” karşı verdiği iyi niyetli bir mücadele olarak nitelendirilmemiştir. Güneydeki eyaletlerde çalışan köleleri, özgürleştirip sanayide çalışacak “işçiler” olarak, kuzeydeki eyaletlere getirmek Lincoln’ün hedefleri arasında gösterilmiştir.Öte yandan güney eyaletlerinin İngilizlere pamuk vererek, köle alması; güneylilerin İngilizlerle kurdukları ticari ilişkiler; kuzey eyaletlerini tedirgin etmiştir. Pamuk gibi oldukça değerli bir hammaddeyse, kuzey fabrikalarında işlenip,kullanılabilir bir değerdedir. Bütün bu etkenler Amerikan İç Savaşı’nın sadece bir özgürlük mücadelesi olmadığını kanıtlar niteliktedir.

Abraham Lincoln- Ölümü

Siyahi köleleri özgürleştirme ve onlara birtakım haklar verme sözünü yerine getiren Abraham Lincoln, 14 Nisan 1865 tarihinde suikaste uğramıştır. “Amerikalı Kuzenimiz” isimli oyunu izlemek için ailesiyle Ford Tiyatrosu’na giden Lincoln, aslen bir oyuncu olan John Wilkes Booth tarafından başından vurularak öldürülmüştür.

Güney eyaletlerine büyük bir sempati besleyen Booth, suikastten 12 gün sonra federal ajanlar tarafından, Virginia’da bir ahırda öldürülmüştür. Abraham Lincoln ise Amerika tarihinde suikaste uğrayan ilk başkan olmuştur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.